本文档根据全国高等教育自学考试《概率论与数理统计(经管类)》(课程代码:03709)大纲范围整理,涵盖全部核心公式,供复习备考使用。
第一章 随机事件与概率
1.1 基本公式
- 条件概率
$$P(B \mid A) = \frac{P(AB)}{P(A)}, \quad P(A) > 0$$
- 乘法公式
$$P(AB) = P(A) \cdot P(B \mid A) = P(B) \cdot P(A \mid B)$$
- 全概率公式
$$P(A) = \sum_{i=1}^{n} P(A \mid B_i) \cdot P(B_i)$$
- 贝叶斯公式
$$P(B_i \mid A) = \frac{P(A \mid B_i) \cdot P(B_i)}{\sum_{j=1}^{n} P(A \mid B_j) \cdot P(B_j)}$$
1.2 概率的性质
- 加法公式
$$P(A \cup B) = P(A) + P(B) – P(AB)$$
- 对立事件
$$P(\bar{A}) = 1 – P(A)$$
- 互斥事件的加法公式
$$P(A \cup B) = P(A) + P(B)$$
第二章 一维随机变量及其分布
2.1 离散型随机变量
- 0-1 分布
$$P(X = k) = p^k (1-p)^{1-k}, \quad k = 0, 1$$
- 二项分布 $X \sim B(n, p)$
$$P(X = k) = C_n^k \, p^k (1-p)^{n-k}, \quad k = 0, 1, \cdots, n$$
- 泰松分布 $X \sim P(\lambda)$
$$P(X = k) = \frac{\lambda^k e^{-\lambda}}{k!}, \quad k = 0, 1, 2, \cdots$$
2.2 连续型随机变量
- 均匀分布 $X \sim U(a, b)$
$$f(x) = \begin{cases} \dfrac{1}{b-a}, & a \leq x \leq b \\ 0, & \text{other} \end{cases}$$
- 指数分布 $X \sim E(\lambda)$
$$f(x) = \begin{cases} \lambda e^{-\lambda x}, & x > 0 \\ 0, & x \leq 0 \end{cases}$$
- 正态分布 $X \sim N(\mu, \sigma^2)$
$$f(x) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}\,\sigma} \, e^{-\dfrac{(x-\mu)^2}{2\sigma^2}}$$
标准正态分布 $Z \sim N(0, 1)$,分布函数 $\Phi(z)$:
$$\Phi(z) = \frac{1}{\sqrt{2\pi}} \int_{-\infty}^{z} e^{-t^2/2} \, dt$$
一般正态分布的计算(标准化):
$$P(a < X < b) = \Phi\!\left(\frac{b-\mu}{\sigma}\right) – \Phi\!\left(\frac{a-\mu}{\sigma}\right)$$
2.3 分布函数
$$F(x) = P(X \leq x) = \int_{-\infty}^{x} f(t) \, dt$$
第三章 多维随机变量及其分布
3.1 二维离散型
- 边缘分布律
$$P(X = x_i) = \sum_j p_{ij}, \quad P(Y = y_j) = \sum_i p_{ij}$$
- 条件分布律
$$P(X = x_i \mid Y = y_j) = \frac{p_{ij}}{P(Y = y_j)}$$
3.2 二维连续型
- 边缘概率密度
$$f_X(x) = \int_{-\infty}^{+\infty} f(x,y) \, dy, \quad f_Y(y) = \int_{-\infty}^{+\infty} f(x,y) \, dx$$
- 独立性判定
$$f(x,y) = f_X(x) \cdot f_Y(y) \iff X \text{ 与 } Y \text{ 相互独立}$$
第四章 随机变量的数字特征
4.1 数学期望
- 离散型 $E(X) = \sum_k x_k \, p_k$
- 连续型 $E(X) = \int_{-\infty}^{+\infty} x \, f(x) \, dx$
期望的性质:
– $E(C) = C$
– $E(CX) = C \cdot E(X)$
– $E(X \pm Y) = E(X) \pm E(Y)$
– 若 $X, Y$ 独立,则 $E(XY) = E(X) \cdot E(Y)$
4.2 常用分布的期望与方差
| 分布 | 记号 | $E(X)$ | $D(X)$ |
|---|---|---|---|
| 0-1 分布 | — | $p$ | $p(1-p)$ |
| 二项分布 | $B(n,p)$ | $np$ | $np(1-p)$ |
| 泰松分布 | $P(\lambda)$ | $\lambda$ | $\lambda$ |
| 均匀分布 | $U(a,b)$ | $\dfrac{a+b}{2}$ | $\dfrac{(b-a)^2}{12}$ |
| 指数分布 | $E(\lambda)$ | $\dfrac{1}{\lambda}$ | $\dfrac{1}{\lambda^2}$ |
| 正态分布 | $N(\mu,\sigma^2)$ | $\mu$ | $\sigma^2$ |
4.3 方差
$$D(X) = E(X^2) – [E(X)]^2$$
方差的性质:
– $D(C) = 0$
– $D(CX) = C^2 \cdot D(X)$
– 若 $X, Y$ 独立,则 $D(X \pm Y) = D(X) + D(Y)$
4.4 协方差与相关系数
$$\operatorname{Cov}(X, Y) = E(XY) – E(X) \cdot E(Y)$$
$$\rho_{XY} = \frac{\operatorname{Cov}(X, Y)}{\sqrt{D(X)} \cdot \sqrt{D(Y)}}$$
- $\rho_{XY} = 0 \iff X$ 与 $Y$ 不相关
- 独立 ⇒ 不相关;反之不一定成立
第五章 大数定律与中心极限定理
5.1 切毙他夫不等式
$$P(|X – E(X)| \geq \varepsilon) \leq \frac{D(X)}{\varepsilon^2}$$
5.2 大数定律
切毙他夫大数定律:设 $X_1, \cdots, X_n$ 相互独立,方差一致有界,则对任意 $\varepsilon > 0$:
$$\lim_{n \to \infty} P(|\bar{X} – \overline{\mu}| \geq \varepsilon) = 0$$
伯努利大数定律:设 $n_A$ 为 $n$ 次独立重复试验中事件 $A$ 发生的次数,$p = P(A)$,则:
$$\lim_{n \to \infty} P\!\left(\left|\frac{n_A}{n} – p\right| \geq \varepsilon\right) = 0$$
5.3 中心极限定理
检摩夫—拉普拉斯定理:设 $X \sim B(n, p)$,则当 $n$ 充分大时:
$$\frac{X – np}{\sqrt{np(1-p)}} \overset{d}{\longrightarrow} N(0, 1)$$
列维—林德伯格定理:设 $X_1, \cdots, X_n$ 独立同分布,$E(X_i) = \mu$,$D(X_i) = \sigma^2 > 0$,则:
$$\frac{\bar{X} – \mu}{\sigma/\sqrt{n}} \overset{d}{\longrightarrow} N(0, 1)$$
第六章 数理统计的基本概念
6.1 样本与统计量
- 样本均值 $\bar{X} = \frac{1}{n} \sum_{i=1}^{n} X_i$
- 样本方差 $S^2 = \frac{1}{n-1} \sum_{i=1}^{n} (X_i – \bar{X})^2$
6.2 抽样分布
$\chi^2$ 分布:$\sum_{i=1}^{n} X_i^2 \sim \chi^2(n)$,$X_i \sim N(0,1)$独立
$t$ 分布:$\frac{X}{\sqrt{Y/n}} \sim t(n)$,$X \sim N(0,1)$,$Y \sim \chi^2(n)$独立
$F$ 分布:$\frac{U/n_1}{V/n_2} \sim F(n_1, n_2)$,$U \sim \chi^2(n_1)$,$V \sim \chi^2(n_2)$独立
6.3 重要抽样分布结论
设 $X \sim N(\mu, \sigma^2)$,则:
– $\bar{X} \sim N\!\left(\mu, \dfrac{\sigma^2}{n}\right)$
– $\dfrac{(n-1)S^2}{\sigma^2} \sim \chi^2(n-1)$
– $\dfrac{\bar{X} – \mu}{S/\sqrt{n}} \sim t(n-1)$
第七章 参数估计
7.1 点估计
矩估计法:用样本矩代替总体矩
最大似然估计法:
$$L(\theta) = \prod_{i=1}^{n} f(x_i; \theta)$$
对数化后求导:$\dfrac{d \ln L(\theta)}{d\theta} = 0$
7.2 估计量的评价标准
- 无偏性:$E(\hat{\theta}) = \theta$
- 有效性:无偏估计中方差最小
- 一致性:$\hat{\theta}_n \xrightarrow{P} \theta$
7.3 区间估计
单正态总体,方差已知(估计 $\mu$):
$$\bar{X} \pm z_{\alpha/2} \cdot \frac{\sigma}{\sqrt{n}}$$
单正态总体,方差未知(估计 $\mu$):
$$\bar{X} \pm t_{\alpha/2}(n-1) \cdot \frac{S}{\sqrt{n}}$$
单正态总体,均值未知(估计 $\sigma^2$):
$$\left[\frac{(n-1)S^2}{\chi^2_{\alpha/2}(n-1)}, \;\; \frac{(n-1)S^2}{\chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)}\right]$$
两正态总体均值差的区间估计($\sigma^2$ 未知且相等):
$$(\bar{X} – \bar{Y}) \pm t_{\alpha/2}(n+m-2) \cdot S_w \sqrt{\frac{1}{n} + \frac{1}{m}}$$
其中 $S_w^2 = \dfrac{(n-1)S_1^2 + (m-1)S_2^2}{n+m-2}$
第八章 假设检验
8.1 基本思想
- 原假设 $H_0$ 与 备选假设 $H_1$
- 显著性水平 $\alpha$
- 检验统计量及拒绝域
8.2 单正态总体的均值检验
$\sigma^2$ 已知($Z$ 检验):
$$Z = \frac{\bar{X} – \mu_0}{\sigma/\sqrt{n}} \sim N(0,1)$$
拒绝域:$|Z| \geq z_{\alpha/2}$
$\sigma^2$ 未知($t$ 检验):
$$T = \frac{\bar{X} – \mu_0}{S/\sqrt{n}} \sim t(n-1)$$
拒绝域:$|T| \geq t_{\alpha/2}(n-1)$
8.3 单正态总体的方差检验
$$\chi^2 = \frac{(n-1)S^2}{\sigma_0^2} \sim \chi^2(n-1)$$
拒绝域(双侧):$\chi^2 \leq \chi^2_{1-\alpha/2}(n-1)$ 或 $\chi^2 \geq \chi^2_{\alpha/2}(n-1)$
8.4 两正态总体的均值检验
$\sigma_1^2, \sigma_2^2$ 已知:
$$Z = \frac{(\bar{X} – \bar{Y}) – (\mu_1 – \mu_2)}{\sqrt{\dfrac{\sigma_1^2}{n} + \dfrac{\sigma_2^2}{m}}} \sim N(0,1)$$
$\sigma_1^2 = \sigma_2^2$ 未知:
$$T = \frac{\bar{X} – \bar{Y}}{S_w \sqrt{\dfrac{1}{n} + \dfrac{1}{m}}} \sim t(n+m-2)$$
8.5 两正态总体的方差检验
$$F = \frac{S_1^2}{S_2^2} \sim F(n-1, m-1)$$
附:常用临界值符号说明
| 符号 | 含义 |
|---|---|
| $z_{\alpha}$ | 标准正态分布的上 $\alpha$ 分位点 |
| $t_{\alpha}(n)$ | $t$ 分布的上 $\alpha$ 分位点,自由度为 $n$ |
| $\chi^2_{\alpha}(n)$ | $\chi^2$ 分布的上 $\alpha$ 分位点 |
| $F_{\alpha}(n_1, n_2)$ | $F$ 分布的上 $\alpha$ 分位点 |
复习建议
- 重点章节:第一、二、四、七、八章为必考核心。
- 记忆要点:熟记各分布的期望与方差、三大抽样分布的定义、各类区间估计和假设检验的统计量公式。
- 计算题套路:先判断已知条件,再选择对应公式代入计算。
- 查表能力:熟练掌握查 $\Phi(z)$、$t$、$\chi^2$、$F$分布临界值表。
文档版本:v1.0 | 适用课程:概率论与数理统计(经管类)03709